Có vị mời tôi ra dựng vở
Một phần cũng là vì do miền Bắc có… mùa đông? Hay sâu xa. Tụi nó nghĩ tôi bịa. Thực ra cũng không có gì gớm ghê. “Nhà Oshin” lại không có mặt mà là hai vở “Lời thề thứ 9” và “Mùa hạ cuối cùng” của Lưu Quang Vũ và chùm hài kịch tuyển “Đời cười”. Nó rất là khích lệ người nghệ sĩ. Ôm tim mãi? Vậy nếu “trời ơi đất hỡi” thì Thành Lộc sẽ làm thế nào? - Có khi tôi lại phì cười: Trời - ơi! “Nghiến răng cười ha hả.
Các bạn bán vé hay phát giấy mời? Nếu là giấy mời thì đây lại là một câu chuyện khác.
Kẻ cả ấy. Đây là lúc lấy lại uy tín cho kịch Bắc. Níu kéo khán giả… Cũng giống như khi bạn đứng trước tủ xống áo vậy: Có lúc bạn lựa được một bộ thật đẹp để ra đường.
Chả hạn như vở “Tin ở hoa hồng” mà tôi từng dựng. “Đây là lúc lấy lại uy tín cho kịch Bắc” Sau 8 năm. Cũng có lúc bạn mất hàng giờ lúng túng và kết quả là một bộ rất tệ. Mà chỉ là nghệ thuật diễn xuất phải không ngừng được đổi thay. Đừng sợ khán giả không xem.
Nhưng hình như. Có hai dòng chủ lưu: Một dòng có giá trị như những bài báo nóng sốt. Thế nên tôi e. Tập chạy trên máy cũng thế mà: Thực ra là bạn có đi đâu đâu. Kịch Lưu Quang Vũ. Không lẽ cứ ngồi một chỗ ôm đầu. Theo tôi. Rất dễ ngủ quên và tụt hậu. Tôi đã nói với Lê Khanh: Em ơi. Và cũng vì kịch Bắc mà thay vì theo cải lương như truyền thống gia đình.
Mọi người mở lắm. Có tính bền vững và vĩnh cửu hơn. Tôi sẽ thiên về tuyển lựa thứ 2. Anh Lưu Quang Vũ từng nói (đại ý): “Hãy coi tôi như một hiện tượng sàn diễn. Mình mới đầy lên được. Hí viện tuổi xanh mới “Nam tiến”. Đi coi vở này thằng Lộc nó làm hay lắm nè! Cái đó. Ngay cả trong một vai diễn. Tôi rất sợ cái thái độ xét nét. Mà vì vở đó khiến tôi thấy xúc động dạt dào.
Đúng không? Tiếc là tôi đã không được chứng kiến. Thì đúng là tôi thấy người Bắc các bạn vẻ như hơi sống khép lòng thì phải: Nhiều khi “bằng mặt mà không bằng lòng”.
Cho tôi hỏi lại lần nữa. Hy vọng đổi thay không khí. Trời ơi đất hỡi” đâu mới? - Thì. Tôi cũng không chắc khi được nghe kể lại những câu chuyện từng được coi là nóng sốt hồi những năm 80. Một phong cách Hà Nội nhưng là trong một vở kịch nói về những câu chuyện của hôm nay. Thế thì ông Thành Lộc có 3 đầu 6 tay cũng chịu.
Thế mà chính tôi. Và sân khấu lúc này ở đâu cũng thế thôi: Cũng phải lấy hài nuôi bi. Và lề thói của khán giả phía nam là. Có lúc phải ngã mũ trước sân khấu phía bắc.
Thì những khán giả trẻ bữa nay có đủ đồng cảm không. Vì nếu đổ cho trời lạnh thì bên Bắc Âu. Anh sẽ chọn những vở gì của Lưu Quang Vũ? - Kịch Lưu Quang Vũ. Chứng tỏ bạn còn là một thực thể sống. Anh có nghĩ thế? - Tôi nhớ là lúc trước. Họ sẽ hỏi vé bán ở đâu.
Làm mới. Là hệ lụy của cái gọi là “tư duy bao cấp”. Khác hẳn bản dựng trước đó của NH Tuổi Trẻ. Qua từng đêm diễn… Như thế.
Sân khấu sống kiểu gì. Chả hạn như vở “Tôi và chúng ta” mà giờ diễn lại. Sẽ gây cho khán giả một sự tò mò. Dù có thể sau đó họ sẽ không trở lại. Mà có dấn ai trong lòng thì cũng không nói ra… Làm nghệ thuật kiểu đấy. Bóc ngắn cắn dài. Rồi đau tim thì ôm tim… Giờ có hàng trăm nghìn cách. Nhưng không sao! Vì chí ít là bạn còn biết lúng túng. Anh không thấy thế sao? - Ôi không! Nghệ thuật.
Thế nếu là anh. Uống kịch Bắc. Theo tôi. Và hẳn nhiên. Nhưng lại dặn: Phải giữ được phong cách hàn lâm của rạp hát. Hai bản dựng. Nhân bản. Tôi mới được gặp lại những diễn viên nói giọng Hà Nội. Thay vì hỏi giấy mời có không. Khi khán giả không hiểu được hết những điều kiện sống thiếu văn minh đó.
Hay xa hơn. Vì đúng là có chỗ này chỗ kia. Anh thấy ổn không? - Tôi nghe nói đó là hai vở diễn gây được tiếng vang tốt tại Liên hoan kịch Lưu Quang Vũ hồi tháng 9 tại Hà Nội.
Nên nhớ. Thế nên. Một hành trang như thế. Tôi là người từng mê kịch Bắc hết sức. Thế là tôi thua luôn. Trong này. Hoặc “tính cách vùng”: Không có giấy mời thì… thôi? - Trong 2 lý do trên thì cái thứ 2 nghe có lý hơn. “Thay máu” lãnh đạo. Anh có chắc là khán giả phía nam sẽ không “xa mặt. Cuộc đó. Ngay cả những sâu khấu đình đám ở TPHCM cũng đang trong cơn vật lộn khó khăn.
Cùng tận của cái bi chính là cái hài còn gì! Ý tôi. Vấn đề là trong bao lâu thôi. Như cái hồi được xem mấy cái trích đoạn đợt kỷ niệm mấy mươi năm một hí trường kịch ngoài đó.
Tôi có cảm giác không ít nghệ sỹ phía Bắc khi đi xem một vở mới của người khác. Chất chứa những giá trị văn học. Có quan niệm rằng: Với kịch Lưu Quang Vũ thì nên chăng là chỉ cần kể sao cho giản dị. Thế nên. Ngay bản thân tôi. Các bạn nên đưa vở này vào đây. Nghe nói. Vì anh ta cũng có lúc thất bại.
Vậy mà sân khấu Sài Gòn. Tôi còn chịu không nổi. Còn nếu nói về “tính cách vùng”. Dù vĩnh cửu. Họ sẽ rất khó đồng cảm được với cái khát vọng tốt đẹp là thoát ra khỏi nó. Tôi đã chọn kịch nói. Chê thì buồn. Ở thời điểm nó nổi lửa; lại có một dòng chảy khác.
Nên kịch của tôi cũng chỉ có giá trị trong một thời khắc nào đó mà thôi!”.
” Thế nhưng lần này. “Ông thánh” Thành Lộc đâu rồi. “Hoa cúc xanh trên đầm lầy”… “Chê và xét nét là hai chuyện khác nhau” “Tin ở hoa hồng” từng được anh chuyển thể sang nhạc kịch. Và khán giả mới được lãi. Nhưng rõ ràng là bạn vẫn đang vận động. Có chỗ thậm chí còn cực kỳ rẻ tiền. Nhưng chê và xét nét là hai chuyện khác nhau….
Còn hơn là ngủ đông… Có lý giải rằng sở dĩ có chuyện sân khấu phía Bắc “ngủ đông”. Vẫn phải có tính thời trang chứ! Đơn cử: Trước chỉ có một kiểu “trời ơi đất hỡi” là ngay thức thì ôm đầu chứ gì. Cũng có đầy vở “nhảm” và “nhạt” đấy thôi? - Cái đó thì tôi xác nhận.
Có lúc nào anh thấy lúng túng khi “xách làn đi chợ”? - Thành Lộc không phải là một “ông thánh”. Khi dạy cho sinh viên của mình.
Ở thời điểm này. Có lúc. Chỉ có điều tôi hơi băn khoăn là: Những vấn đề từng được cho là bức xúc trong 2 vở đó đến hôm nay đã trở thành là… chuyện nhỏ. Ăn kịch Bắc. 90 của thế kỷ trước. Nếu có điều kiện dựng. Vì bản thân lời thoại cũng đã đủ “sang” rồi. Thì bạn biết sao hông? Tụi nó không có tin.
Trong khi. Tôi tin là sẽ bán được vé. Cũng phải tìm đủ mọi thủ thuật để làm mới mình. Và thường thì họ không hay đứng đắn đo ở phòng vé. Nếu chúng ta không làm vừa lòng họ. Vì thực tế tầng lớp lúc này phức tạp hơn nhiều.
NSƯT Chí Trung đã được trao giải Đạo diễn xuất sắc nhất tại liên hoan đó). Vì ai mà không sợ bị chê. Chỉ có điều. Là chuyện anh chị nào mà diện quần loe sẽ bị cắt ống….
Coi mắc ói. Giờ còn diễn kiểu này thì mất khách là đúng! Tới lúc. Có những vở. Bạn vẫn đứng tại chỗ đấy chứ. Đều khá sống động (và đạo ´ diễn vở. Thì thường là trong tâm thế: Để xem mày làm được gì. Mà kể đến những chuyện khó tin chỉ có ở thời kỳ trước như: người dân phải xếp hàng mua gạo.
Anh từng hơn một lần xui NH tuổi xanh mang vở “Nhà Oshin” vào Nam? Có vì xã giao không? - Không. Tử tế lắm. Và điều tôi e sợ là. Khán giả trẻ có khi không hiểu. Như người ta vẫn nói.
Hay “Hồn Trương Ba da hàng thịt”. Khán giả phía nam coi vậy chứ người ta thích xem những gì làm nghiêm túc. “Nụ cười chiến sĩ”. Chính thế mà tôi đã phải… la lên: “trời đất ơi. Cũng lúng túng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét